TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

Türkçede 78 bin ana kelime olmasına karşın, nüfusun büyük bölümü günlük yaşamında ortalama 400 civarında kelime kullanıyor. 

Girne-Amerikan Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Tuncer Gülensoy, kelime hazinesi ve gramer bakımından oldukça zengin bir dil olan Türkçenin ancak binde 5'ine hakim olduğumuzu kaydetti. 

Yeteri kadar beyin jimnastiği yapmamak, okuma ve düşüncede tembellik, edebiyata ilgisizlik, sık kullanılan kelimeleri kaldırma girişimi, fonatik ve morfolojik yapıya uygun olmayan kelime türetme çabalarının kullanılan kelime sayısını azalttığını ifade eden Prof. Dr. Gülensoy, şöyle devam etti: 

''Yaptığımız araştırmalarda özellikle kırsal kesimde insanların günlük sadece 40-50 kelime kullandığına şahit olduk. Sadece ana kelime sayısı 78 bin olan ve dünyanın en zengin dillerinden biri olma özelliğini taşıyan Türkçeyi, nüfusun çok büyük dilimi gerçek anlamda bilmiyor. Çünkü, bu büyük kitle ortalama 400 civarında kelime ile yetiniyor. Diğer kelimeler ise neredeyse hiç kullanılmadığı için adeta köreliyor. Bu nedenle ifade gücü azalan kişiler konuşmalarında (şey), (yani), (ııı) gibi ses taklitlerini hiç şık olmamasına karşın sıklıkla kullanıyorlar.'' 

Prof. Dr. Gülensoy, Türkçeyi kurtarmak, halkın daha iyi iletişim kurmasını sağlamak için işe ilk olarak okullardan başlanması gerektiğini söyledi. 

İlköğretim okullarının ilk ve ikinci bölümü, liseler ve üniversite öğrencileri için ayrı Türkçe sözlükler hazırlayarak, öğrencilere sözlük okutulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Gülensoy, bu yolla yeni nesilin kullandığı kelime sayısının artırılabileceğini kaydetti. 

CEP MESAJ YERİNE MEKTUP

Prof. Dr. Gülensoy, Türkçenin zenginlik kazanması, girdiği acı girdaptan kurtulması için kişisel gayretlere büyük rol düştüğünü vurgulayarak, şunları söyledi: 

''Bugün üniversitelerden mezun olduğu halde, yeteri kadar kelime hazinesi olmadığı için dilekçe bile yazamayan gençlerle karşılaşıyoruz. Çünkü ifade yeteneği büyük boyutta kayboldu. Kelime dağarcığını biraz gayretle, bulmaca gibi eğlenceli araçlarla artırabiliriz. Beyin jimnastiği için çok iyi bir araç olan bulmaca, aynı zamanda elimizin raflarda tozlu kalan sözlüklere gitmesini sağlayabilir. Aynı zamanda bol bol kitap, özellikle de şiir kitapları okumalıyız. Unutulmamalı ki şair ruhlu kişiler dilini en iyi kullanan kişilerdir. Günlük yaşamda sık sık kullanılan argo kelimeler ve son dönemde moda haline gelen cep telefonu mesajı ile haberleşme de dilimizi farkında olmadan köreltiyor. Birkaç kelimelik cep mesajlar yerine acil olmayan durumlarda daha nostaljik olan mektup yazabiliriz. Sadece farklı grupların kendi aralarında anlayabildiği argo kelimelerden kurtularak, bu kelimelerin yerini alacak sözcükler bile kelime hazinesinin gelişmesine katkı sağlar.'' 

Prof. Dr. Gülensoy, ayrıca diyalog kurmanın da kelime dağarcığının artmasında çok farklı bir yeri olduğunu, özellikle öğrenim çağındaki çocuk ve gençlerin, cinsiyet farkı gözetilmeden birbirleriyle diyalog kurmasına zemin hazırlanması gerektiğini ifade etti.

(aa) 29.01.2002 Hürriyet gazetesinden alınmıştır

 İnternet dilinde ilk dikkati çeken özellik, İngilizce sözcüklerin İngilizce karakterlerle ve çok yoğun olarak kullanılmasıdır.

Örneğin;

Analog , Billboard , Buton,, Chat, Domain, Downloade-card, e-mail, e-pass, fitness, hacker, hyperlink, imagemap, link, modem, multimedia, plug-in, server, site, trojan, user, wap vb.

 Yeni kavramları karşılamak üzere oluşturulan sözcük öbeklerinde de aynı durum gözlenmektedir. Örneğin;

 Chat odası, Dial-up abonelik, Dijital veri, e-mail adresi, e-pack aboneleri, e-pack kullanıcısı, grafik ortam, haber portalı, interaktif alışveriş, mail adresi, mail grupları, mail listesi, özel chat, receive komutu, site haritası, superonline shopping, web adresi, world wide web vb.

 Tümüyle veya bir ölçüde Türkçeleştirildikleri halde İngilizce biçimleriyle bir arada kullanılmaya devam edilen sözcük ve sözcük öbekleri de az değil.

Örneğin;

Attachment                   eklenti

Clickle-,                        klikle-,  tıkla-

Content advisor             içerik danışmanı

Domain name                alan adı

Firewall                        güvenlik duvarı

Freeware                      ücretsiz sürüm programı

News reader                  haber okuma

News server                  haber sunucusu

Nick name                    takma ad / müstear

Home Page                   ana sayfa

Port                            kanal

Snail mail                     salyangoz posta

Subdomain                   alt alan

Web browser                web tarayıcısı vb.

 Bazı Türkçe fiillerden yararlanılarak bileşik fiiller oluşturulmuş ama İngilizce sözcüklere doğrudan -la, -le eki getirilerek de yeni filler yapıldığı görülebiliyor;

 Download etmek, e-kart yapmak, e-mail almak, e-mail atmak, e-mail göndermek, invite yapmak vb., Linke tıklamak, Reply etmek, Sörf yapmak,

 Az da olsa görülen Türkçe sözcük ve sözcük öbekleri, istendiğinde, Türkçenin bu alanı karşılayabilecek zenginlikte olduğunu gösteriyor.

 Arama motoru, Çevirmeli ağ, Çevirmeli bağdaştırıcı, Çevirmeli bağlanmak, Çift tıklamak, Donanım sürücüsü, Erişim, Sanal, Sohbet odası, Sunucu bilgisayar , Tasarım, Yazılım sıkıştırması

 Cümle düzeyinde bakıldığında şu tip örnekler karşımıza çıkıyor:

 - Anet IRC Server'inde içeriği ne olursa olsun reklam ve invite yapmak yasaktır. Yapan user'lerin server ile bağlantıları kesilecektir.

 - Ada-Net Türkiyede local IP dağıtmaya yetkili firma olarak Ripe Net'in Türkiyedeki Local server'ıdır.

 - Download sitemizde yer alan programların tamamı shareware, freeware veya trialware'dir.

 - Kayıt ve e-pass yüklemelerimizi online ile yapabilirsiniz.

 - Hotmail'den bir e-posta adresini Outlook Express 5 içinden Tools New Account Sign up Hotmail komutuyla bedava alabilirsiniz.

 - Grafi 2000 en iyi 800x600 çözünürlükte internet Explorer 4.0 ve üstü Browser'larda görünür.

 - Animasyonları izleyemiyorsanız yandaki butona tıklayıp "Shockwave&Flash Player" Pluginini download etmeniz gerekiyor.

 - Sağdaki linke tıklayıp e-posta adresi alabilirsiniz.

 - Netmeeting aynı zamanda metin tabanlı sohbet, uygulama paylaşımı, whiteboard gibi özelliklere de sahiptir.

 Ancak;

 - Kullandığınız yazılımı destekleyen bir sunucu üzerinden o an sunucuya bağlı herkesi görüp istediğinizle sesli/görüntülü haberleşme talep edebilirsiniz.

 gibi az sayıda örnekte son derece başarılı bir Türkçeleştirme de görülebiliyor.

  v Bir gün insan virgülü kaybetti ; o zaman zor cümlelerden korkar oldu ve basit ifadeler kullanmaya başladı. Cümleleri basitleştikçe düşünceleri de basitleşti.

  v Bir başka gün ünlemi kaybetti ; alçak bir sesle ve ses tonunu  değiştirmeden konuşmaya başladı. Artık ne bir şeye kızıyor ne de bir şeye seviniyordu. Üstelik hiç bir şey onda en ufak bir heyecan uyandırmıyordu.

  v Bir süre sonra soru işaretini kaybetti ; ve soru soramaz oldu. Hiç bir şey ama hiç bir şey onu ilgilendirmiyordu. Ne kainat , ne dünya , ne de KENDİSİ umurundaydı.

  v Birkaç sene sonra elinde yalnız tırnak işareti kalmıştı ; kendisine has tek düşüncesi yoktu , yalnız başkalarının düşüncelerini  tekrarlıyordu.

  v Ömrünün son noktasına geldiğinde düşünmeyi ve okumayı unutmuş vaziyetteydi.